Giữa nhịp sống hiện đại đầy áp lực, nhiều người tìm về thiên nhiên và tri thức bản địa như một lối sống bền vững. Những bài thuốc dân gian không chỉ giúp chữa lành cơ thể mà còn xoa dịu tâm trí. Từ đó, du lịch dược liệu dần hình thành và phát triển tại Việt Nam. Hãy cùng khám phá tiềm năng của loại hình du lịch đặc biệt này!
1. Khái niệm du lịch dược liệu
1.1 Du lịch dược liệu là gì?
Theo Viện chăm sóc sức khoẻ toàn cầu, du lịch chăm sóc sức khoẻ là hình thức du lịch gắn liền với việc phục hồi, duy trì và nâng cao sức khoẻ thể chất; bên cạnh đó, du lịch chăm sóc sức khoẻ còn mang đến sự an lành trong tâm trí cho người trải nghiệm.
Du lịch dược liệu là một phần trong du lịch chăm sóc sức khoẻ; theo đó, bên cạnh các mục tiêu tương tự như du lịch chăm sóc sức khoẻ, du lịch dược liệu là loại hình du lịch kết hợp giữa nghỉ dưỡng và học hỏi về tri thức y học cổ truyền của người địa phương thông qua các hoạt động như tham quan, trải nghiệm về các loại cây thảo dược truyền thống địa phương.
Du lịch dược liệu không chỉ giúp du khách thư giãn về thể chất và tinh thần mà còn mang đến cơ hội tìm hiểu về giá trị của cây thuốc, kiến thức y học dân gian và văn hoá bản địa liên quan đến dược liệu.
1.2 Những hoạt động của du lịch dược liệu
Các hoạt động trong chuyến du lịch dược liệu có sự đa dạng, phù hợp nhằm mang đến trải nghiệm vừa thư giãn, vừa phục hồi, nâng cao sức khỏe toàn diện.
Du khách được đạp xe tham quan vườn thảo dược xanh tốt, tìm hiểu về thổ nhưỡng, khí hậu tại vùng đất ấy và tìm hiểu cách người địa phương trồng và bảo quản các loại thảo dược truyền thống. Bên cạnh đó, du khách cũng được người dân địa phương giới thiệu về đặc điểm, công dụng của các loại thảo dược quý, hoa màu trong tự nhiên, tìm hiểu công dụng và cách sử dụng những loại thảo dược ấy một cách hiệu quả.
Sau khi tham quan vườn thảo dược, du khách sẽ được trải nghiệm những sản phẩm được bào chế từ những loại thảo dược vừa được thu hoạch tại vườn bằng phương thức xông hơi, gội đầu, tắm lá thuốc, ngâm chân, v.v. Từ những nguyên liệu tươi, mới, chất lượng, du khách sẽ có trải nghiệm “đắm mình” trong những loại dược liệu một cách sản khoái nhất, mang lại hiệu quả cao và có tác động tích cực đến sức khoẻ thể chất và sức khoẻ tinh thần.
Xuyên suốt hành trình khám phá địa phương về dược liệu, không thể không nhắc đến các loại trà thảo mộc và các loại thực dưỡng địa phương. Những tách trà tươi mới, nóng ấm, có hương vị thơm ngon là thức uống vô cùng thích hợp cho du khách giải toả căng thẳng, hỗ trợ thanh lọc cơ thể từ bên trong, tăng cường sức đề kháng một cách tự nhiên.
Bên cạnh đó, những loại thực dưỡng với nguyên liệu tươi tại địa phương cũng giúp cho cơ thể được cân bằng, hài hoà, cải thiện sức khoẻ và giúp cho tâm trí thực khách nhẹ nhàng hơn. Hơn thế nữa, việc thưởng thức các loại trà đặc trưng, những món ăn địa phương cũng cung cấp tri thức dinh dưỡng, thực phẩm của người bản địa đến du khách.u lịch dược liệu cũng mở ra cơ hội cho du khách giao lưu với thầy thuốc dân gian, học các bào chế các bài thuốc đơn giản, khám phá văn hoá y học cổ truyền của địa phương.
Không chỉ vậy, du lịch dược liệu còn gắn liền với các hoạt động gắn liền với thiên nhiên như đạp xe, trekking, yoga ngoài trời, thiền, v.v. Những hoạt động này bên cạnh việc làm đa dạng thêm cho chuyến đi còn giúp cho du khách có những trải nghiệm, hoạt động nâng cao sức khoẻ, vận động tích cực và kết nối với thiên nhiên giúp du khách phụ hồi cả thân – tâm – trí.
Nguồn: Invest India
1.3 Du lịch dược liệu khác với du lịch chữa lành, du lịch sinh thái như thế nào?
Cả hai loại hình du lịch dược liệu và du lịch sinh thái đều hướng đến sự gắn bó với thiên nhiên và văn hoá địa phương; tuy nhiên, du lịch dược liệu và du lịch sinh thái là hai loại hình du lịch với định hướng và trải nghiệm khác nhau.
Du lịch dược liệu tập trung vào chăm sóc sức khỏe cho du khách bằng các loại thảo dược thiên nhiên, kết hợp với y học cổ truyền và tri thức bản địa. Ở chuyến đi du lịch dược liệu du khách được trải nghiệm xông hơi, tắm lá thuốc, uống trà thảo mộc, thưởng thức thực dưỡng với nguyên liệu tươi mới tại địa phương cũng như tìm hiểu về công dụng và cách sử dụng dược liệu trong đời sống.
Ngược lại, du lịch sinh thái chủ yếu hướng đến việc khám phá hệ sinh thái tự nhiên, tham quan rừng, suối, động vật hoang dã và chú trọng vào nâng cao nhận thức về bảo tồn môi trường. Nếu du lịch sinh thái mang lại giá trị giáo dục và khám phá, thì du lịch dược liệu thiên về chăm sóc sức khỏe, thanh lọc cơ thể và kết nối tâm – thân – trí thông qua thảo dược và văn hóa y học dân gian.
Nguồn: Vietnam Plus
2. Tiềm năng phát triển du lịch dược liệu tại Việt Nam
Việt Nam có tiềm năng mạnh phát triển loại hình du lịch dược liệu, đặc biệt là vào giai đoạn con người ngày càng chú trọng vào sức khoẻ bản thân.
Đầu tiên, về chi phí, theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, Việt Nam đứng thứ 15 trên thế giới về năng lực cạnh tranh theo giá. Vào năm 2023, Việt Nam được xếp vào nhóm nước có điểm đến giá rẻ, hấp dẫn. Với chi phí di chuyển, lưu trú, sinh hoạt vô cùng ưu đãi, Việt Nam là điểm đến lý tưởng cho hoạt động du lịch, đặc biệt là trải nghiệm hoạt động du lịch chăm sóc sức khoẻ.
Tiếp đến, nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào và văn hoá phong phú, đa dạng tại Việt Nam cũng vô cùng phù hợp với hoạt động du lịch chăm sóc sức khoẻ. Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, Việt Nam xếp thứ 24 và 25 trên bảng xếp hạng thế giới về nguồn tài nguyên văn hoá và tự nhiên. Điều này, chứng tỏ tiềm năng về thổ nhưỡng, khí hậu và tri thức bản địa tại Việt Nam để phát triển du lịch dược liệu là vô cùng lớn.
Thứ ba, hiện nay, thấy được tiềm năng từ du lịch sức khoẻ nói chung và du lịch dược liệu nói riêng, nhà nước đã ban hành những chính sách để thúc đẩy dịch vụ du lịch dược liệu tại địa phương. Những chính sách phát triển vùng dược liệu, bảo tồn và thúc đẩy văn hoá dân gian đã được nghiên cứu và ban hành mạnh mẽ.
Thứ tư, thị trường chăm sóc sức khoẻ tại Việt Nam như các spa, cơ sở làm đẹp cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ, điều đó cho thấy người Việt ngày càng có sự quan tâm mạnh mẽ đến các sản phẩm làm đẹp từ thiên nhiên và những loại thảo mộc. Sự phát triển này kéo theo những nghiên cứu và phát triển các sản phẩm du lịch dược liệu như một quy luật tất yếu.
Bên cạnh đó, những mô hình đầu tiên về du lịch dược liệu tại Việt Nam đã được hình thành và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ du khách như trải nghiệm tắm lá của người Dao đỏ, mô hình du lịch cộng đồng Vi Rơ Ngheo, v.v. Với tiềm năng lớn và những mô hình đã thành công, Việt Nam có đủ tiền đề và cơ sở để phát triển du lịch dược liệu trong tương lai.
Nguồn: Vietnam Timeless Charm
3. Vùng trồng dược liệu tiêu biểu tại Việt Nam
Cây dược liệu tại Việt Nam được trồng tại 8 vùng trọng điểm với thổ nhưỡng, khí hậu khác nhau nên các loại cây cũng có sự đa dạng.
Tại Bắc Bộ, vùng núi cao với khí hậu á nhiệt như các tỉnh Lai Châu, Hà Giang; vùng núi trung bình có khí hậu á nhiệt đới như các tỉnh Lào Cai, Sơn La; vùng trung du miền núi Bắc Bộ như tỉnh Bắc Giang, tỉnh Quảng Ninh và vùng Đồng bằng sông Hồng là những khu vực thích hợp để trồng cây dược liệu.
Tại Trung Bộ, vùng Bắc Trung Bộ có các vườn quốc gia như Bến En, Pù Mát; vùng duyên hải Nam Trung Bộ kéo dài từ phía nam đèo Hải Vân đến mũi Dinh; vùng Tây Nguyên gồm các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk là nơi trồng dược liệu trọng điểm tại miền Trung.
Tại Nam Bộ, vùng Tây Nam Bộ và Đông Nam Bộ với các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai là khu vực đang được đẩy mạnh để phát triển cây dược liệu.
4. Thách thức trong quá trình phát triển du lịch dược liệu tại Việt Nam
Việt Nam tuy sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển du lịch dược liệu, song vẫn tồn tại một số thách thức.
Quy mô thị trường chăm sóc sức khoẻ tại Việt Nam đang có sự tăng trưởng nhanh chóng nhưng vẫn đứng thứ 33 toàn cầu. So với các nước trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đối mặt với sự cạnh tranh mạnh mẽ đến từ Thái Lan và Philippines trong lĩnh vực du lịch dược liệu, điều này đòi hỏi nền du lịch Việt Nam cần có định hướng rõ ràng để thúc đẩy phát triển du lịch sức khoẻ từ thiên nhiên.
Tiếp đến, hệ thống pháp lý cho những bên thực hiện và phát triển du lịch dược liệu chưa hoàn thiện, tạo nên khó khăn vô hình hạn chế sự phát triển của lĩnh vực du lịch sức khoẻ. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực có chuyên môn vẫn còn hạn chế nên các chuyến đi trải nghiệm vẫn chưa được xây dựng bài bản, đảm bảo hỗ trợ sức khoẻ tốt cho du khách.
Tổng kết
Qua tìm hiểu về khái niệm và tiềm năng du lịch dược liệu tại Việt Nam, các bạn có thể thấy loại hình du lịch này không chỉ là xu hướng nghỉ dưỡng mới mà còn là cầu nối giữa con người với thiên nhiên, hỗ trợ phục hồi sức khoẻ một cách tự nhiên và bền vững. Du lịch dược liệu không chỉ phục vụ sức khoẻ cho du khách mà còn mang lại nhiều lợi ích cho người địa phương, giúp họ nguồn sinh kế bền vững, bảo tồn và phát triển tri thức bản địa.
Trong bối cảnh người Việt ngày càng quan tâm đến sức khỏe và lối sống xanh, du lịch dược liệu ở Việt Nam hứa hẹn là loại hình du lịch tiềm năng. Đây là thời điểm lý tưởng để khám phá và đồng hành cùng mô hình du lịch dược liệu, nơi thiên nhiên chính là liều thuốc quý giá nhất để chữa lành thể chất và tâm trí con người.
Khám Phá 8 Vùng Trồng Dược Liệu Trọng Điểm Ở Việt Nam
Tìm hiểu thêm về các loài dược liệu tại đây!