Cây đinh lăng rất phổ biến ở nước ta và còn được ví như “nhân sâm của Việt Nam” vì chúng có cùng họ và thuộc tính với nhân sâm. Tác dụng của đinh lăng đã được biết đến từ lâu, nhưng không phải ai cũng hiểu hết về những lợi ích tiềm ẩn mà loại cây này mang lại. Hãy cùng Lộc Rừng khám phá đặc điểm và những công dụng thú vị của chúng trong bài viết này!
Hiểu về cây đinh lăng
Tên gọi và đặc điểm
Cây đinh lăng, còn gọi là nam dương sâm hay cây gỏi cá, có tên khoa học Polyscias fruticosa, thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae), có nguồn gốc từ Polynêdi và hiện trồng phổ biến ở Việt Nam, Lào, Campuchia. Cây thân nhỏ, cao 0.75-1.5m, lá kép mọc so le, hoa trắng nhỏ mọc thành chùm, quả dẹt dài 3-4mm.
Đinh lăng là cây lâu năm, ưa môi trường ẩm, sáng, chịu hạn nhưng không chịu ngập úng. Cây thích hợp với đất pha cát, thường được trồng làm cây cảnh tại các khu vực như trước nhà, chùa, miếu.
Các hoạt chất có trong cây
Cây đinh lăng chứa nhiều dưỡng chất quý giá có lợi cho sức khỏe. Trong đó, rễ cây là bộ phận giàu nhất về các thành phần hóa học, trong khi lá, cành và thân có nồng độ thấp hơn.
Vỏ, rễ và lá cây chứa saponin, bên cạnh đó còn có glucosid, tanin, khoảng 20 loại axit amin, glycocid, alcaloid, vitamin B1, B2, B6, vitamin C và nhiều hoạt chất hữu dụng khác.
Bộ phận được sử dụng
Các bộ phận của cây đinh lăng đều có thể được sử dụng để làm dược liệu, nhưng phổ biến nhất là lá và rễ của cây.
- Sử dụng lá
Lá đinh lăng chúng ta có thể thu hoạch quanh năm và thường chọn những lá già, màu xanh sẫm. Sau khi phơi khô, lá có thể được dùng làm trà, sắc thuốc. Lá non thường được dùng trong các món ăn như gỏi cá, gói nem hay làm gia vị góp phần làm tăng thêm sự phong phú và hấp dẫn cho bữa ăn.
- Sử dụng rễ
Rễ cây đinh lăng được thu hoạch vào mùa thu đông, khi cây đã trồng từ 3 đến 5 năm. Vào thời điểm này, rễ cây mềm và chứa nhiều hoạt chất quý. Sau khi đào lên, rễ sẽ được rửa sạch, bóc vỏ, thái thành lát mỏng và phơi khô ở nơi thoáng mát để bảo toàn các đặc tính tự nhiên. Sau khi phơi, rễ sẽ có hình dạng cong queo và được cắt thành các lát mỏng để sử dụng.
Tác dụng của cây đinh lăng trong việc hỗ trợ một số bệnh lý thường gặp
Đinh lăng có nhiều tác dụng chữa bệnh và hỗ trợ tăng cường sức khỏe. Dưới đây là những công dụng nổi bật mà loại cây này mang lại cho cơ thể.
Điều trị đau lưng hiệu quả
Mọi bộ phận của cây có thể giúp giảm đau lưng hiệu quả. Bạn chỉ cần rửa sạch lá, nghiền nát và xoa lên vùng lưng đau hai lần mỗi ngày, tình trạng đau lưng sẽ được cải thiện đáng kể.
Hỗ trợ các vấn đề về đường tiêu hóa
Lá đinh lăng có tác dụng rất tốt trong việc hỗ trợ các vấn đề tiêu hóa như tiêu chảy, đầy hơi và khó tiêu. Nấu nước lá đinh lăng uống hàng ngày sẽ giúp cải thiện tình trạng này và giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn.
Giảm rối loạn kinh nguyệt và đau bụng dưới
Theo Đông y, đinh lăng có khả năng giảm các triệu chứng đau bụng trong chu kỳ kinh nguyệt và hỗ trợ điều hòa lưu thông khí huyết. Sử dụng lá đinh lăng sẽ giúp cải thiện tình trạng đau bụng và ổn định chu kỳ kinh nguyệt sau một thời gian kiên trì.
Giảm đau đầu và hỗ trợ điều trị mất ngủ
Saponin có trong lá đinh lăng có tác dụng kích thích nhẹ nhàng lên vỏ não, giúp thư giãn hệ thần kinh. Vì vậy, lá đinh lăng không chỉ giảm đau đầu mà còn hỗ trợ điều trị chứng mất ngủ, giúp lấy lại giấc ngủ sâu và thư thái.
Bồi bổ sức khỏe cho phụ nữ sau sinh
Cây đinh lăng là một dược liệu quý giá cho phụ nữ sau sinh, giúp giảm đau ở vùng cổ tử cung và hỗ trợ phục hồi sức khỏe sau quá trình sinh nở.
Những bài thuốc phổ biến trong dân gian về loài cây này
Bài thuốc giúp bồi bổ cơ thể và giảm mệt mỏi
Dùng 0.5g rễ đinh lăng, rửa sạch, thái mỏng, sắc cùng 100ml nước. Đun sôi trong khoảng 15 phút, sau đó chia thành 2-3 lần uống trong ngày. Sử dụng thường xuyên để phục hồi sức khỏe và giảm cảm giác mệt mỏi.
Bài thuốc hỗ trợ điều trị đau lưng, nhức mỏi, phong thấp
Dùng 20g thân và cành đinh lăng, sắc cùng 1 lít nước, đun nhỏ lửa cho đến khi nước còn khoảng 300ml. Uống kiên trì để giảm đau lưng, nhức mỏi và phong thấp hiệu quả
Bài thuốc hỗ trợ điều trị mề đay, mẩn ngứa
Lấy 80g lá đinh lăng khô, rửa sạch và phơi khô. Sắc cùng 500ml nước, đun nhỏ lửa đến khi nước còn khoảng 250ml. Uống mỗi ngày và kiên trì trong 10 ngày để mề đay, mẩn ngứa thuyên giảm và giúp làn da trở lại bình thường
Bài thuốc hỗ trợ điều trị ho lâu ngày
Dùng 10-12g lá đinh lăng khô, sao vàng và nấu cùng 200ml nước. Đun trong khoảng 5 phút để các dưỡng chất từ lá được chiết xuất. Uống khi còn ấm, kiên trì trong một thời gian sẽ giúp giảm các cơn ho hiệu quả.
Bài thuốc giúp an thần và hỗ trợ điều trị mất ngủ
Kết hợp 24g lá đinh lăng khô, 20g lá vông, 20g tam diệp, 15g liên nhục và 12g tâm sen, sắc cùng 1 lít nước. Đun đến khi nước còn khoảng 300ml, chia thành 3 lần uống trong ngày. Sử dụng đều đặn trong 5-7 ngày sẽ giúp cải thiện tình trạng mất ngủ.
Lưu ý khi dùng cây đinh lăng
- Phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu không được tự ý sử dụng đinh lăng
- Trẻ em chỉ nên dùng lá đinh lăng ngoài da, tránh uống vì hệ tiêu hóa và các cơ quan của trẻ chưa phát triển đầy đủ.
- Không nên uống nước sắc lá đinh lăng khi đã nguội hoặc để qua đêm. Nếu cần, bạn có thể đun sôi lại trước khi sử dụng.
- Người đang mắc bệnh mãn tính cần tham khảo ý kiến của bác sĩ Đông y trước khi sử dụng
- Chú ý đến liều lượng, vì đinh lăng chứa saponin có thể gặp phải tác dụng phụ như say thuốc, tiêu chảy, buồn nôn và mệt mỏi
Tổng kết
Vừa rồi chúng ta đã cùng nhau khám phá rất nhiều công dụng tuyệt vời của cây đinh lăng, một nguồn dược liệu quý giá trong việc chăm sóc sức khỏe và điều trị các vấn đề thường gặp. Hãy cùng Lộc Rừng tận dụng những lợi ích tuyệt vời mà cây đinh lăng mang lại, để nâng cao sức khỏe và cải thiện chất lượng cuộc sống mỗi ngày.
Tìm hiểu thêm về các loài dược liệu tại đây!